
مقاله
محمود قرآني نوشاد

تاريخچه وبلاگ
اصطلاح وبلاگ را اولين بار شخصي به نام jorn barger در دسامبر 1997 ساخت. در آن زمان وب به صورت متني بود و سايتهايي به وجود آمده بودند كه به هر نفر تنها اجازه ميدادند كه يك صفحه وب را داشته باشد تا افراد مطالب خصوصيشان را در آن بنويسند.
در ادامه شخص ديگري به نام peter merholz اصطلاح وبلاگ را كوچكتر كرد و آن را در بخشي از وبلاگش "بلاگ" ناميد. در واقع او بود كه در weblog در سال 1998 سايت open diary تاسيس شد و تا سال 1999 چيزي در حدود 2000 كاربر داشت.
در سال 1999 خانم meg houriha به اتفاق ewan willams يكي از دوستانش كمپاني pyralabs و متعاقباً blogger را تاسيس كردند. در ماه فوريه 2003 كمپاني "گوگل" blogger را ميخرد و از ماه مارس 2003 اصطلاحهاي weblog، weblogging،webloger وارد فرهنگ لغت آكسفودر ميشود.
لازم است به اين نكته نيز اشاره شود كه يكي از دلايل معروفيت وبلاگها، شخصي به نام "مث دراچ" بود كه توانست براي اولين بار ماجراي روابط كلينتون(رئيس جمهور اسبق آمريكا) و مونيكا لوينسكي را در وبلاگ خود انتشار دهد. او با پوشش لحظه به لحظه ماجراي اين رسوايي در وبلاگ خود به نام druge report جنجالي به پا كرد. علاوه بر اين اخبار و شايعات سياسي روز جامعه آمريكا را هم پوشش داده و ثابت كرد كه چگونه ميتوان يك بلاگ شخصي ساخت كه منبع خبري مستقيم و بدون سانسور محسوب ميشود و مخاطبان بسياري را هم به خود جلب كند.
وبلاگ پديدهاي نوظهور در عرصه اينترنت است و بيش از چند سال از پيدايش آن نميگذرد با اين حال وجود بيش از صدميليون وبلاگ تخمين زده ميشود. وبلاگ weblog كه به آن blog نيز گفته ميشود، تركيبي است از دو كلمه web به معناي شبكه جهاني و log به معناي گزارش روزانه يا روزنوشت، به يادداشتهايي گفته ميشود كه توسط يك يا چند نفر بصورت روزانه، هفتگي يا گاه به گاه نوشته شده و در عرصه اينترنت قرار ميگيرد. چند معادل فارسي نيز براي آن در نظر گرفته شده است مانند: تارنگار يا تارنگاشت كه كمتر مورد استفاده قرار ميگيرند. هر شخصي كه به اينترنت دسترسي داشته باشد و مطلبي براي نوشتن داشته باشد ميتواند به طور رايگان يا در صورت تمايل به صرف هزينه، صاحب يك وبلاگ شود. مطلبي كه در وبلاگ نوشته ميشود ممكن است خاطرات شخصي، خبر، مقالات علمي و هرگونه مطلب قابل نگارش باشند. علاوه بر اين نظرات خوانندگان وبلاگها نيز جزو مطالب خواندني وبلاگها محسوب ميشود.
جهان كنوني، وبلاگ را به عنوان يكي از بهترين وسايل ارتباطي پذيرفته است و در چنين شرايطي كه وبلاگنويسي جايگاه مهمي در توليد اطلاعات در اينترنت دارد روز به روز بر امكانات فني سرويس دهندگان وبلاگها افزوده ميگردد. رشد خدمات رايگان براي وبلاگنويسان و ارائه رايگان ابزارها و برنامههاي مورد نياز وبلاگنويسان توانسته زمينهساز پيشرفتهاي خوبي باشد. از جمله سيستمهاي نظرسنجي، سيستمهاي آرشيو مطالب، سيستمهاي شمارنده تعداد بازديدكنندگان و همچنين فرمهاي ارسال اطلاعات بازديدكنندگان براي مدير وبلاگ و ساير اين ابزارها كه هر روز بر تعداد و قابليتهاي آنها افزوده ميگردد.
وبلاگها در حال حاضر و در شرايط كنوني قدرت مانور زيادي دارند و هم اكنون به خاطر عدم هماهنگي بين آنها و نويسندگانشان و نيز تفاوت و گوناگوني سبكهاي آنها تمامي قابليتهاي اين سيستم بر همگان آشكار نشده است. نه تنها در كشور ما بلكه در كشورهاي ديگر نيز چنين است. البته در هر كشور عدهاي وبلاگنويس قدرتمند هم هستند كه ميتوانند با تحركات خود جهان را آگاه كنند. همانند كاري كه وبلاگنويسهاي ايراني در مقابل اكاذيب و ياوهگوييهاي بيگانگان و اجانب و تحريف نام خليج فارس به نام جعلي خليج عربي از خودشان نشان دادند.
موضوعات حساس و مهم برخي از وبلاگها ارائهدهنده جديدترين و دقيقترين اطلاعات هستند. گاهي برخي خبرهاي آنان و همچنين گاهي عكسهاي خبري آنها توجه تمام رسانههاي جهان را به خود جلب ميكند.
گسترش زبان فارسي در اينترنت
نزديك به دو سال از ظهور و پيدايش پديدهاي به نام وبلاگ در جامعه ما ميگذرد. رشد وبلاگنويسي در جامعه ما كه از آن با عنوان موج فارسي وبلاگنويسي نيز نام برده شده است، هر روز گسترش بيشتري مييابد و ابعاد وسيعتري به خود ميگيرد.
امروزه وبلاگهاي متعددي با محتواي علمي، آموزشي، ادبي، اجتماعي، سياسي، مذهبي، ورزشي، فكاهي و غيره وجود دارند كه در هر روز دهها و صدها بار مطالب آنها خوانده ميشود. سهولت استفاده از ابزار وبلاگ، متخصصان رشتههاي گوناگون را به استفاده از وبلاگ به منزله يك رسانه تخصصي ترغيب كرده است. علاوه بر آن، آزادي نسبي اين رسانه از قيد و بندهايي كه ساير رسانهها را محدود ميكند، در رواج وبلاگنويسي بيتاثير نبوده است.
شايد بتوان گفت: كه اولين موج وبلاگ نويسي فارسي با انتشار راهنماي ساخت وبلاگ فارسي آغاز شده است. بدون شك، دومين موج با شروع به كار سايت پرشين بلاگ(www.parsianblog.com) كه امكان راهاندازي وبلاگ براي كاربران فارسي زبان را با سهولت بيشتري فراهم ميكند آغاز شده است. اما پيامد قابل توجه ديگري كه رشد وبلاگنويسي در ايران داشته است، پيدايش سايتهاي اينترنتي فارسي زبان است، كه صاحبان وبلاگها ايجاد كردهاند و اين خود روند نويي از گسترش كاربرد اينترنت در جامعه ايران به حساب ميآيد. يكي از پيامدها و تبعات قابل توجه، گسترش سايتها و وبلاگهاي فارسي، انتشار حجم زيادي از اطلاعات به زبان فارسي در شبكه جهاني اينترنت و در نتيجه آن، ارتقاي جايگاه زبان فارسي تا حد زبان اول ارتباطات اينترنتي نزد ايرانيان و فارسيزبانان در سراسر جهان است.
مشخصات زبان وبلاگهاي فارسي
توصيف كلي زبان وبلاگها كار زياد آساني نيست، زيرا بيقيد و بندي نويسندگان در شيوه نگارش و تفاوتهاي فاحش در تخصصها و سليقههاي آنان، سبب شده كه هر وبلاگي زبان خاص خودش را داشته باشد.
با اين وجود به نظر ميرسد كه بتوان ويژگيهايي را ذكر كرد كه در غالب وبلاگها مشترك باشد. اين ويژگيها به شرح ذيل ميباشند.
1- از آنجايي كه وبلاگها عمدتاً از متن تشكيل شدهاند، زبان آنها طبيعتاً گونه نوشتاري زبان يا زبان نوشتاري است. اما زبان نوشتاري وبلاگها به زبان گفتاري بسيار نزديكتر است.
2- زبان وبلاگها عموماً زبان غيررسمي يا محاورهاي است به علاوه، مطالب وبلاگها عموماً از قول خود نويسنده بيان ميشود.
3- زبان وبلاگها، عمدتاً همان زبان فارسي است كه در تهران به آن تكلم ميشود.
4- زبان وبلاگها حاوي واژههاي بيگانه متعددي است كه بعضاً با خط بيگانه نيز نوشته ميشود.
5- زبان وبلاگها داراي واژههاي فراواني از حوزه فني رايانه يا كامپيوتر است.
6- رسم الخط وبلاگها عمدتاً غير استاندارد و متغير است و مثل خود زبان محاوره، در معرض نوآوريهاي آنها است.
7- نوشتههاي وبلاگها حاوي غلطهاي تايپي و نگارشي نسبتاً زيادي است. هرچند كه اغلب وبلاگهاي مهم و پرخواننده، نگارش قابل قبولي دارند.
8- رسم الخط وبلاگها، تابع محدوديتهاي محيط الكترونيكي و عدم تطبيق آن با الزامات خط فارسي است.
تفاوتهاي وبلاگ با سايت
1- ايجاد وبلاگ بر خلاف سايت احتياج به تخصص و دانش خاصي ندارد و همين عامل باعث آن شده تا افراد بسياري به وبلاگنويسي روي آورند.
2- ايجاد وبلاگ برخلاف سايت رايگان است و اين وجه تمايز نقش بسيار مهمي در جذب و استقبال اشخاص به خصوص جوانان از اين پديده دارد.
3- تفاوت ديگر بين وبلاگ و سايتهاي معمولي، پويا بودن وبلاگهاست. اغلب سايتهاي داراي ماهيتي ايستا و ساكن هستند و معمولاً به سرعت تغيير نميكنند يا اگر تغيير كنند بخش كوچكي از آنها شامل اين تغيير ميشود. به استثناي سايتهاي خبري و برخي سايتهاي ديگر. ولي وبلاگها ماهيتي پويا و روزآمد شونده دارند و به تبع همين ماهيت بازديدكنندگان وبلاگها هم بسيار بيشتر و در فواصل زماني كوتاهتر به وبلاگها سرميزنند.
4- يك تفاوت و تمايز مهم ديگر، آمار بازديدكنندگان است. بازديدكنندگان در وبلاگها به سبب تنوع و جذاب بودن آنها به مراتب فزونتر از سايتها ميباشد.
وبلاگها و فرهنگ جامعه ما
بدون هيچ شك و ترديدي فرهنگ والاي اسلامي- ايراني ما داراي اهميت و ارزش فراواني براي ما علي الخصوص در جهان كنوني است و به همين دليل پاسداشت و تقويت آن و نيز ارج نهادن به اين ميراث گرانبهاي ارزشمند و استحكام بخشيدن براي ما ضروري است.
همانگونه كه اشاره شد ظهور پديده وبلاگ در سالهاي اخير، انقلابي در اينترنت و فرهنگ استفاده از آن بوجود آورده است و با عنايت به گسترش كاربران اين رسانه نميتوان از متشعشعات مثبت و چه بسا منفي آن غافل بود.
با نگاهي به ليست سايتها و وبلاگهاي ايراني خواهيم فهميد كه نوع خاصي از آنها كه به انتشار مطالب زرد و چه بسا مبتذل ميپردازند، در صدر قرار ميگيرند مثلاً يك سايت خاص بازديدكننده و مخاطب روزانهاش بالغ بر 5000 نفر در روز است كه اين آمار قابل توجهي است و نيز با توجه به آمارهاي اعلام شده بيشترين كلمات جستجو شده در موتورهاي جستجو توسط ايرانيان كلمات نامناسب هستند.
به عقيده برخي كارشناسان حوزههاي فرهنگي و سياسي دستهايي در كار است كه درصدد تقويت و گسترش وبلاگهاي سطحينويس و مبتذل است. با يادآوري سهولت ايجاد و استفاده از وبلاگ كه قبلاً بيان گرديد عوامل صهيونيست از پديده غافل نشده و رسانه اينترنت را به جولانگاه ديگر خود در مسائل فرهنگي تبديل كرده است. و برخي عامرانه به نسبتهاي ديني و ملي و فرهنگ ايراني- اسلامي ما حمله ميكنند و همين وبلاگها كه اتفاقاً نماينده تفكر غالب وبلاگستان فارسي هم نيستند از سوي بعضي محافل خارجي كه عمدتاً وابسته به برخي جريانهاي صهيونيستي و ضد اسلامي هستند حمايت ميشوند.
لذا با توجه به اينكه در جامعه ما به علت توجه به مسايل مذهبي، سياسي و اجتماعي اكثر وبلاگنويسان به اين سمت گرايش يافتهاند و اين در حالي است كه براي افزايش مطالب مذهبي، فرهنگي و سياسي مطابق با جامعه خود كه داراي قاب اسلامي- ايراني است، در دنياي وبلاگ بايد بلاگرها را تشويق كرد و خواركهاي مورد نيازشان را تهيه نمود تا بدينوسيله دست عوامل صهيونيست را از اين رسانه عظيم كوتاه نماييم. همچنين همانطور كه ذكر شد با توجه به آمار بالاي بازديدكنندگان وبلاگها، با سياستگذاري و مديريت صحيح ميتوان از طريق وبلاگها فرهنگسازي نمود.
دوشنبه 5 دی 1384 - 11:20