سايت كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي روي اينترانت تبيان

سايت كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي روي اينترانت مؤسسه فرهنگي اطلاع‌رساني تبيان، وابسته به سازمان تبليغات اسلامي قرار گرفت.

به گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات اسلامي، اين كتابخانه به قدمت چند صد ساله همواره مورد توجه دانش‌پژوهان، علما و طلاب بوده است و به دليل ويژگي‌هاي خاص و منحصر به فردش مانند وابستگي آن به امام رضا(ع)، قدمت بسيار زياد، تنوع مراجعان و... به جايگاه ويژه‌اي نزد جامعه علمي كشور دست يافته است.

معرفي كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي

معاونت هماهنگي يكي از چندين معاونت و مديريت سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي است. اين معاونت سه اداره خدمات كتابداري، كتابخانه عمومي و مخطوطات را زيرمجموعه خود دارد.

اداره خدمات كتابداري وظيفه سفارش، فراهم‌آوري، سازماندهي و اطلاع‌رساني انواع منابع چاپي، ديداري، شنيداري، الكترونيكي و امور فناوري اطلاعات را بر عهده دارد و علاوه بر پشتيباني فني 18 تالار كتابخانه مركزي، 39 كتابخانه وابسته در سطح كشور را از نظر تأمين منابع اطلاعاتي پوشش مي‌دهد.

اداره كتابخانه عمومي با 18 تالار تشكيل‌دهنده قسمت عمده كتابخانه مركزي است. اين اداره در خدمت انبوه مراجعاني است كه هر روز جهت رفع نيازهاي اطلاعاتي خود به اين كتابخانه غني مراجعه مي‌كنند. تالارها در دو نوبت كاري از ساعت 7 صبح الي 19 براي بانوان و تا ساعت 22 براي آقايان به ارائه خدمات مي‌پردازند. روزهاي تعطيل نيز تا ساعت 19 خدمات ارائه مي‌شود.

اداره مخطوطات

اين اداره به گردآوري، سازماندهي و اطلاع‌رساني مصاحفه شريفه، كتاب‌هاي خطي در موضوع‌هاي مختلف، نسخه‌هاي عكسي، ميكروفيلم، كتاب‌هاي چاپ سنگي، لوح فشرده منابع خطي مي‌پردازد. به علت وجود منابع ارزشمند و نفيس همواره مورد توجه مؤسسات پژوهشي و محقق داخل و خارج كشور بوده است.

اين اداره داراي 37 هزار نسخه چاپ سنگي، 54 هزار نسخه خطي (39 كتاب خطي، 4 هزار قرآن خطي، 11 هزار جزوه قرآني)، 40 هزار ميكروفيلم، 8 هزار لوح فشرده نسخه خطي است.

ويژگي‌هاي كتابخانه آستان قدس رضوي

اولين ويژگي كه اين كتابخانه را نسبت به ساير كتابخانه ها متمايز ساخته، تعلق و وابستگي كتابخانه به علي‌بن موسي‌الرضا (ع) است كه باعث شده محققان با عشق و دلبستگي خاص به كتابخانه بيايند. دومين ويژگي قدمت كتابخانه است كه اين كتابخانه جزو بزرگترين كتابخانه هاي جهان اسلام به شمار مي رود.

از حدود سال 1150 ه.ق مكان ويژه‌اي (در گوشه جنوبي پشت ايوان طلاي صحن عتيق كه محل مذكور قرآن خانه مباركه حضرتي ناميده مي‌شده است) براي كتابخانه در نظر گرفته شد، اما توجه جدي به جايگاه كتابخانه به اوايل قرن 14 ه.ش برمي‌گردد.

ساخت بناي با شكوه ساختمان كنوني در سال 1372 با مساحت 28800 متر مربع زيربنا به پايان رسيد و از نيمه دوم سال 1373 مورد بهره‌برداري قرار گرفت و 22 فروردين سال 1374 ش طي مراسم باشكوهي با حضور رئيس جمهور وقت، آيت‌الله رفسنجاني، مقام منيع توليت عظماي آستان قدس رضوي، جمع كثيري از شخصيت‌هاي فرهنگي، پژوهشگران و كتابداران گشايش يافت و در سال 1382 با ادغام امور كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد با هم، مؤسسه «سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي» شكل گرفت.

سومين ويژگي كتابخانه ارائه انواع منابع اطلاعاتي همچون منابع چاپي، كتاب‌هاي چاپ سنگي، خطي، اسناد و نشريات، پايان‌نامه، طرح‌هاي پژوهشي، منابع سمعي‌ و بصري (ميكروفيلم، نوار صوتي، نوار صوتي و تصويري، وي‌سي‌دي، سي‌دي نرم افزاري و دي‌وي‌دي و منابع الكترونيكي است . كتابخانه سالانه به طور ميانگين نزديك به 500 ميليون تومان براي خريد منابع اطلاعاتي هزينه مي‌كند و ميزان قابل توجهي نيز از سوي افراد وقف يا هديه مي‌شود، از سوي وزارت ارشاد از طريق قانون واسپاري يك نسخه كتاب از انتشارات ايران به كتابخانه واگذار مي‌شود.

چهارمين ويژگي اين كتابخانه تنوع مراجعان است. كتابخانه مركزي پذيراي اقشار مختلف جامعه است. از سطح نوجوانان تا بزرگسالان امكان استفاده و عضويت كتابخانه را دارند. از دانش‌آموزان تا اساتيد دانشگاه و حوزه و كارمندان و افراد خانه‌دار از كتابخانه بهره‌مند مي‌شوند. حتي براي بازنشستگان نيز تسهيلاتي در نظر گرفته شده است.

پنجمين ويژگي آن گستره خدمات اطلاع‌رساني است. ايجاد وب سايت خاص كتابخانه مركزي كه تمامي اطلاعات مورد نياز مراجعان به صورت مفصل آمده است، از ساعات كار كتابخانه و نحوه عضويت گرفته تا ارائه انواع آيين‌نامه‌ها و خدمات و اطلاعات مفيد در آن گنجانده شده است. مراجعان به راحتي مي‌توانند از طريق اينترنت از منزل يا محل كار به سايت كتابخانه وصل شوند و به فهرست الكترونيكي كتابخانه دست يابند و از آن طريق به جستجوي منابع در كتابخانه مركزي بپردازند و در واقع قبل از آمدن به كتابخانه از وجود يا نبود كتاب خود مطلع شوند. (www.aqlibrary.org)

اعضا علاوه بر امكان جستجوي منابع مي توانند با داشتن شماره رمز به تمديد و يا رزو كتاب مورد نظر خود بپردازند. راهنمايي مراجعان، خدمات عمومي و جنبي، خدمات تحويل مدرك و وجود واحد آموزش از ويژگي‌هاي ديگر اين كتابخانه بزرگ است.

تعداد مراجعان

سالانه بيش از 4 ميليون نفر به كتابخانه‌هاي آستان قدس مراجعه مي‌كنند كه بيش از 2 ميليون نفر آن سالانه صرفاً به كتابخانه مركزي مراجعه مي‌كنند. تقريباً در حدود 6 هزار نفر به طور ميانگين در روز براي رفع نياز اطلاعاتي خود به كتابخانه مركزي مراجعه مي‌كنند.

اعضاي كتابخانه

در حال حاضر كتابخانه‌هاي آستان قدس رضوي قريب به 320 هزارنفر در سطح ايران عضو فعال دارد. از اين تعداد صرفاً 100 هزار نفر در كتابخانه مركزي عضويت دارند. بيش از 80 درصد اعضاي كتابخانه را دانش‌جويان و دانش‌آموزان تشكيل مي‌دهد، البته غالب اعضا دانشجو هستند تا دانش‌آموز. قريب به 2500 نفر از اعضا داراي مدرك كارشناسي ارشد و دكتري هستند كه برخي از آن‌ها جزو اساتيد دانشگاه و حوزه علميه هستند.

مجموعه و تعداد كتابخانه‌هاي آستان قدس

به جز كتابخانه‌ مركزي، آستان قدس رضوي داراي 39 كتابخانه ديگر است. 19 كتابخانه در سطح شهر مشهد و 20 كتابخانه در ساير شهرستان‌ها و يك كتابخانه در هندوستان است.

كتابخانه‌هاي آستان قدس رضوي در مجموع قريب به دو ميليون و 500 هزار نسخه كتاب چاپي دارد. از اين تعداد نزديك به يك ميليون آن در كتابخانه مركزي و مابقي در كتابخانه‌هاي وابسته به آستان قدس در مشهد و سطح ايران قرار دارد.

25 هزار نسخه منابع سمعي و بصري (نوار صوتي، نوار صوتي و تصويري، وي‌سي دي، سي دي نرم‌افزاري و دي وي دي) نيز در اين كتابخانه وجود دارد.

در زمينه كتابخانه ديجيتالي تاكنون نزديك به 2 ميليون و 900 هزار صفحه به عنوان نسخه پشتيبان عرضه شده است تقريباً 10 هزار نسخه كتاب هم كه اكثراً نسخه خطي است با دستگاه‌هاي اسكنر پيشرفته، اسكن شده است به زودي با تهيه نرم‌افزار كتابخانه ديجيتالي بخشي از منابع كه به لحاظ حق معنوي مؤلف هم مانعي نداشته باشد، در كتابخانه ديجيتال قرار داده مي‌شود.

معرفي بخش‌ها و تالارهاي كتابخانه مركزي آستان قدس

كتابخانه مركزي متشكل از چند اداره است، يكي از ادارات آن بيشترين ارتباط با مراجعان دارد اداره كتابخانه عمومي است. اين اداره 8 بخش و يك واحد مستقل دارد. بخش مخزن چاپي، بخش سمعي و بصري، تالار قفسه باز آقايان/ بانوان، بخش گردش كتاب آقايان/بانوان، بخش تالار نوجوان و جوانان دختر/ پسر و واحد عضويت.

برخي از بخش‌ها از چند قسمت مهم تشكيل شده است، مانند بخش مخزن چاپي كه داراي تالار محققان، مخزن چاپي، كتابخانه تخصص جغرافيا، تالار منابع خارجي و تالارهاي قفسه بسته آقايان و بانوان است.

از بخش تالار محققان، اعضاي داراي مدرك كارشناسي ارشد و دكتري و محققان استفاده مي‌كنند. براي اين طيف امكانات تحقيق و منابع مرجع با اختصاص فضايي به وسعت‌ هزار متر و ميزهاي انفرادي مطالعه و دسترسي به منابع مخزن مهيا شده است.

در تالار منابع خارجي 30 هزار جلد كتاب لاتين براي استفاده‌كنندگان تهيه شده است و 35 هزار جلد نيز در مخزن چاپي موجود است كه در مجموع قريب‌ به 65 هزار كتاب لاتين در كتابخانه مركزي به68 زبان وجود دارد.

لازم به ذكر است در كليه تالارهاي قفسه باز و گردش‌هاي كتاب و تالارهاي نوجوانان و جوانان مراجعان و محققان به كتاب‌ها دسترسي مستقيم دارند و به صورت نظام قفسه باز اداره مي‌شود.

سه‌شنبه 30 مهر 1387 - 14:39

از اين نويسنده يا گزارشگر

*نام:
*ايميل:
نظر شما:

* اختياری