
فرهنگي و هنري
نويد نوربخش
درباره «آواتار»

«خلاصه داستان»
در سال 2154 ميلادي، زماني كه انسانها با تكنولوژي پيشرفتهشان شروع به سفرهاي بين سيارهاي كردهاند، سيارهاي به نام «پندورا» يافتهاند كه در صورت فلكي رجل قنطورس واقع شده است. اين سياره با طبيعت بسيار عجيب و زيبايش به كره زمين شباهت دارد. ساكنان آن متفكر و شبيه انسان هستند و پيشينه صلحطلبي دارند. آنها پوست آبيرنگ، چشمان طلايي و قدي بلند دارند و متعلق به گونهاي به نام «ناوي» هستند. اين سياره از دو جنبه براي انسانها حائز اهميت است: وجود گونههاي مختلف حيات در آن و ارتباط عجيب و اسرارگونه اين گونهها با يكديگر و با سياره پندورا، به صورتي كه تمام موجودات و گياهان آن به وسيله يك سيستم عصبي مشترك با هم و با خود سياره در ارتباط هستند و مهمتر از آن، وجود يك نوع ماده معدني بسيار كمياب و ارزشمند در قسمتهايي از خاك اين سياره است. از اين رو انسانها (بخوانيد دولت آمريكا) تصميم به استقرار در اين سياره گرفته و با استخدام نيروهاي ارتشي غالباً بازنشسته و عدهاي از دانشمندان و محققان، افراد زيادي را به اين سياره منتقل ميكنند. اما هواي اين سياره براي نوع بشر كشنده است، در نتيجه دانشمندان با استفاده از علم بيوتكنولوژي، دست به توليد پيكرههايي شبيهسازي شده ناويها زده و با استفاده از علوم پيشرفته خود دستگاهي طراحي ميكنند كه با قرار گرفتن يك انسان در آن، در حالي كه شخص به طول فيزيكي در همان دستگاه باقي مانده، فكر و وجود او را به اين پيكرهاي شبيهسازي شده كه «آواتار» نام دارد، منتقل ميشود تا به اين ترتيب انسانها بتوانند در حالي كه در سفينه هستند به اكتشاف پندورا بپردازند و البته با اين خصوصيت كه مادام كه وجود شخص درون درون يك آواتار است، آن انسان همانند يك آواتار ميبيند، ميشنود، فكر ميكند و مهمتر از همه ا حساس ميكند.

«روند توليد»
از سال 1994، جيمز كامرون درگير پروژه آواتار بود. و در هشتاد صفحه خلاصه فيلمنامه را نوشت و ميخواست پس از پايان فيلمبرداري تايتانيك آن را بسازد و در سال 1999 نيز اكران كند. اما ساختن فيلم نياز به فنآوري خاصي داشت كه كافي نبود و بايد پيشرفت ميكرد. در سال 2006 كامرون، فيلمنامه، زبان و فرهنگ پاندورا را گسترش داد. حتي ادعا كرد اگر آواتار فيلم موفقي شود دو قسمت بعدي آن را هم خواهد ساخت سرانجام فيلم به شكل 2 بعدي و 3 بعدي و آيمكس (در بعضي از سالنها) به نمايش درآمد. به طور رسمي بودجه توليد فيلم 237 ميليون دلار اعلام شد. تخمينهاي ديگري كه از بودجه زده شده، هزينه تهيه فيلم را 280 تا 310 ميليون دلار برآورد ميكند و البته 150 ميليون دلار نيز صرف بازاريابي فيلم شده است. آواتار به لحاظ فنآوري نقطه عطفي در فيلمسازي به شمار ميآيد چرا كه فيلمبرداري با دوربينهايي صورت گرفته كه مختص اين فيلم ساخته شده است.
ميگويند، كپي نخست فيلمنامه جيمز كامرون در وبسايتهاي مختلف در معرض ديد قرار داشت اما پس از آنكه او رسماً توليد آواتار را اعلام كرد. آن نسخه را از وبسايتها جمع كرد.
نمايش فيلم با ستايش بسياري از منتقدان آمريكايي و استقبال گرم مردم آمريكا رو به رو شد. آواتار در روز نخست اكران 27 ميليون دلار فروخت و در هفته نخست نمايش در آمريكا و كانادا فروش فيلم 5/77 ميليون دلار بود. فروش جهاني فيلم در هفته نخست در دينا 180/232 ميليون دلار بود. تا اينكه در نهايت آواتار ركورد تايتانيك را شكست و پروفروشترين فيلم تاريخ سينما شد.
«درباره بازيگران»
سام ورثينگتن: ايفاگر نقش جيك سولي تكاور نيروي دريايي است كه معلوليت جسمي دارد و به برنامه آواتار ميپيوندد. كامرون اين بازيگر استراليايي را پس از جستجوي فراوان يافت. او ميخواست هزينه توليد را با انتخاب بازيگران كمتر شناخته شده، كاهش دهد. ورثينگتن در آن دوران وضع مالي بدي داشت حتي شبها در اتومبيل ميخوابيد. وي دو بار تست بازيگري داد و براي دو قسمت بعدي نيز قرارداد بست. جيمز كامرون احساس ميكرد چون ورثينگتون تا آن روز فيلم شاخصي در كارنامهاش ندارد، چيزي هم براي از دست دادن نخواهد داشت، پس به اين كاراكتر كيفيتي واقعگرا بخشيده است.
سيگورني ويور: ايفاگر نقش دكتر گريس آگوستين، گياهشناس و مدير برنامه آواتار است. او رياست جيكسالي را بر عهده دارد وي مدافع رابطه صلحآميز با ناويها است. حتي مدرسهاي تأسيس ميكند تا به آنها زبان انگليسي ياد دهد. سيگورني ويور پيش از اين هم، در فيلم «بيگانه 2» با جيمز كامرون همكاري كرده بود.
ميشل رودريگر: نقش تروي چاكن، يك خلبان و تكاور را دارد كه وظيفهاش حمايت از برنامه آواتار است. كامرون پس از نمايش «دختر مبارز» (2000) ميخواست با رودريگز همكاري كند.
جيوواني ريسبي: ايفاگر نقش پاركر سلفريج يكي از مديران شركت و مدير اجراي حفاري و يكي از تبهكاران فيلم است. جوئل مو: نقش مور اسپلمن را بازي ميكند. يك زيستشناس كه روي سياره و حياتوحش در برنامه آواتار مطالعه ميكند. او هم زمان با جيك سولي به پاندورا ميرسد و كنترل يك آواتار را در دست ميگيرد.
استفن لانگ: نقش كلنل مايلز كوآرتيچ را ايفا ميكند كه رهبر محافظان بخش حفاري است. او نقش تبهكار ديگر فيلم را بازي ميكند. لانگ يك بار در زمان فيلم «بيگانه 2» آزمون بازيگري داد اما پذيرفته نشد.
زوئي سالدانا: نقش نيتري شاهزاده ناويها را دارد كه به خاطر شجاعت او، «جيكسولي» مجذوبش ميشود. اين كاراكتر توسط فنآوري «ثبت حركت» پديد آمده است. سالدانا براي قسمتهاي بعدي فيلم هم قرارداد منعقد كرده است.
«نكاتي در متن و حاشيه فيلم»
فراخوان براي انتخاب بازيگر در وبسايت «مالي فين» منتشر شد، آنها در اوايل ماه دسامبر 2005 به دنبال انتخاب بازيگر زن فيلم بودند. اما اعلام شده بود كه اين بازيگران براي «نبرد فرشته» (2011) انتخاب ميشوند كه جيمز كامرون خواهد ساخت. اما بعد مشخص شد كامرون اين فيلم را بلافاصله بعد از آواتار خواهد ساخت و سال 2013 نمايش خواهد داد.
40 درصد آواتار فيلم زنده و 60 درصد آن تمهيدات كامپيوتري است. جيمز كامرون با ديدن شخصيت گولام در ارباب حلقهها: دو برج (2002) به اين نتيجه رسيد كه جلوههاي كامپيوتري به آن حد پيشرفت كرده است كه آواتار را بسازد براي آماده كردن بازيگران و عوامل، كامرون همه دستاندركاران فيلم را به هاوايي برد و آنها روزهاي خود را در جنگل سپري و مانند قبيله زندگي كردند. آنها با چوب آتش درست ميكردند و ماهي ميخوردند و... تا بهتر حال و هواي داستان را درك كنند.
آواتارها، 5 انگشت در دست و پا دارند اما ناويها چهارانگشتي هستند. چهره ناويها ملهم از رويارويي است كه ما در كامرون سالها پيش از نوشتن آواتار ديده بود. او در رويايش يك زن آبي رنگ با قامت 12 فوت ديده بود كه چهرهاي سرد داشت.
كوههاي هالهلويا در پاندورا متأثر از كوههاي هوآنگشان چين است، كتاب «آواتار: گزارش محرمانه درباره تاريخ اجتماعي و زيستي پاندورا» روز 24 نوامبر سال گذشته توسط انتشارات هارپر در 224 صفحه به چاپ رسيد تا به نوعي راهنماي ارجاعات فيلم باشد. اين كتاب را ماريا ويلهلم و درك ماتيسون به رشته تحرير درآوردند. در جشنواره انتشارات هارپر نيز كتاب 48 صفحهاي ديگري از ماريا ويلهلم با عنوان «آواتار جيمز كامرون: بريده جرايد قابل مصرف مجدد» منتشر شد. انتشارات ديگر نيز «هنر آواتار: حماسه جيمز كامرون» را روز سيام نوامبر 2009 به بازار عرضه كرد. در اين كتاب جزئيات توليد تصاويري از طرحهايي كه توسط ليزا فيتز پاتريك كشيده شده و عكسهاي فيلم عرضه شده است. همينطور تهيهكننده (جان لندو)، خود كامرون و پيتر جكسون درباره فيلم در اين كتاب يادداشتهايي نوشتهاند.
روز اول دسامبر سال گذشته، بازي ويدئويي «آواتار: جيمز كامرون» به بازار عرضه شد.
«آواتار» در بان سانسكريت به معني (هبوط- ربالنوع) است.
در پايان ذكر اين نكته ضروري است كه اگر از تكنيك و جلوههاي ويژه اعجابآور آواتار بگذريم. فيلم در لايه زيرين ميخواهد آمريكا را رهب و منجي جهان نشان دهد به همين جهت تماشاگر بايد به هنگام تماشاي چنين آثاري هوشيار باشد و وجه پنهان و تبليغات غيرمستقيم آن را در نظر بگيرد.
شنبه 14 فروردين 1389 - 10:19